Rli dringt aan op aanpassingen in grondbeleid
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) adviseert het kabinet in een rapport het grondbeleid aan te passen met het oog op de ontwikkeling van het platteland. Grond speelt een belangrijke rol in de keuzes die in het landelijk gebied worden gemaakt. Nederland staat voor grote opgaven op gebied van wonen, landbouw, defensie, natuur, waterkwaliteit en (duurzame) energie. Bij bedrijfsbeëindiging wordt de grond vaak verkocht zonder dat een toekomstig gebruik bijdraagt aan verduurzaming en plattelandsontwikkeling. De Raad doet drie aanbevelingen:
1. Haal prikkels uit belastingregels en subsidies die grondprijzen opdrijven
Belastingregels met bepaalde vrijstellingen rond bedrijfsopvolgingen en subsidies vanuit het GLB of stoppersregelingen, drijven de (landbouw)grondprijzen op. De Raad stelt voor om fiscale vrijstellingen om te bouwen naar een pensioenfonds voor boeren, duurzaamheidsvoorwaarden te verbinden aan bedrijfsopvolging, landbouwsubsidies te richten op verduurzaming en structuurversterking en grondprijs opdrijvende prikkel uit stoppersregelingen te halen.
2. Geef richting door onderscheid te maken tussen productielandbouw en maatschappelijke landbouw
De Rli stelt een tweedeling voor in de ontwikkeling van landelijk gebied: een gericht op productielandbouw en een gericht op maatschappelijke landbouw. Bij productielandbouw ligt de focus op voedselproductie. Bij maatschappelijke landbouw spelen andere functies een rol, zoals landschapsbeheer, verduurzaming en extensivering. Dit vraagt ook om subsidies en instrumenten, die aansluiten bij de planologische functies van een gebied. De Raad pleit ook voor een sterkere samenhang tussen projecten in een gebied.
3. Grijp actiever in op de grondmarkt om maatschappelijke doelen te bereiken
Om de maatschappelijke doelen te halen, voorziet de Rli inzet van instrumenten als wettelijke herverkaveling, onteigening (inclusief schadeloosstelling) en voorkeursrecht. Deze kunnen naast vrijwillige instrumenten worden ingezet. Verder beveelt de Rli aan om te toetsen of grondtransacties bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke opgaven in een gebied.
